Het doden van een steenmarter is in Nederland niet zomaar toegestaan. De steenmarter is een beschermde diersoort, wat betekent dat je er in principe niet op mag jagen of ze mag doden. Toch zijn er situaties waarin een ontheffing wordt verleend, zoals recent in Friesland, waar jagers toestemming kregen om maximaal 250 steenmarters te doden ter bescherming van weidevogels.
Of je als particulier of als jager een steenmarter mag doden, hangt volledig af van de wet en eventuele provinciale ontheffingen. Hieronder lees je hoe dat werkt, wat de regels zijn en welke alternatieven er bestaan.
Wettelijk kader: wanneer is het doden van een steenmarter toegestaan?
De steenmarter (Martes foina) valt onder de Wet natuurbescherming. Dat betekent dat het dier beschermd is en je het zonder ontheffing niet mag vangen, verwonden of doden. Ook het verstoren van een nest of verblijfplaats is verboden. Overtreding kan leiden tot een boete of strafrechtelijke vervolging.
Een uitzondering is mogelijk als er sprake is van een zwaarwegend belang, zoals bescherming van inheemse diersoorten, schade aan landbouw of veiligheid. In dat geval kan een provincie een ontheffing verlenen. Die ontheffing geldt dan voor een specifiek doel, een specifiek gebied en een maximaal aantal dieren.
Friesland: 250 steenmarters doden voor weidevogels
In december 2025 verleende de Raad van State een ontheffing aan Friesland voor het vangen en doden van maximaal 250 steenmarters. De provincie had om meer gevraagd, maar de Raad stelde dit lagere maximum vast. Het doel is het beschermen van weidevogels, zoals de grutto en de kievit, die ernstig worden bedreigd door predatoren waaronder de steenmarter. Jagers mogen de ontheffing uitvoeren.
Dit is een duidelijk voorbeeld van hoe de regels in de praktijk werken: niet vrij jagen, maar een specifieke, beperkte toestemming voor een aantoonbaar natuurbelang.
Steenmarters doden als particulier: dat is geen optie
Als je thuis last hebt van een steenmarter, bijvoorbeeld onder de vloer of op zolder, mag je het dier niet zelf doden. Dat geldt ook als je er schade door lijdt. Wat je als particulier wel mag doen, is de steenmarter weren of een vangkooi gebruiken om hem levend te vangen. Na het vangen moet je het dier op een geschikte locatie vrijlaten of contact opnemen met een erkende dierenvanger of de gemeente.
Zelfstandig een steenmarter doden zonder ontheffing is strafbaar, ook als het dier schade aanricht aan je auto of huis. Dit is een valkuil waar mensen soms in stappen, omdat ze niet weten dat de beschermde status ook geldt voor zogenaamde “lastige” dieren in de buurt van woningen.
Hoe verloopt het doden van steenmarters met ontheffing?
Wanneer een provincie een ontheffing verleent, zijn er strikte voorwaarden waaraan moet worden voldaan:
- Alleen aangewezen personen (zoals erkende jagers of faunabeheereenheden) mogen de ontheffing uitvoeren.
- Er geldt een maximumaantal dieren dat gedood mag worden.
- Het moet worden bijgehouden hoeveel dieren er gevangen of gedood zijn.
- De methode moet diervriendelijk zijn en voldoen aan wettelijke eisen.
- Er moet zijn aangetoond dat alternatieven niet volstaan.
Vangkooien worden regelmatig ingezet, maar ook afschotmethoden kunnen onderdeel zijn van de ontheffing, afhankelijk van wat de provincie toestaat. Alles wordt vastgelegd en gerapporteerd.
Alternatieven voor het doden van steenmarters
Omdat doden niet altijd mag en niet altijd de voorkeur verdient, zijn er ook andere manieren om steenmarters te weren of schade te beperken. Denk aan:
- Afdichten van openingen in gevels, daken en fundering om toegang te blokkeren.
- Geur- of geluidsafschrikking rond auto’s of tuinen.
- Beschermmatten onder de motorkap, speciaal ontworpen om steenmarterbeten te voorkomen.
- Levend vangen en verplaatsen via een erkende vangkooi.
In gebieden waar weidevogels worden beschermd, zijn deze alternatieven vaak onvoldoende effectief, wat verklaart waarom provincies soms kiezen voor een ontheffing tot doding.
Wil je weten of er in jouw provincie een actieve ontheffing geldt voor het doden van steenmarters, dan kun je dat opvragen bij de provincie of de lokale faunabeheereenheid. Zonder die ontheffing is doden verboden, ongeacht de schade die het dier aanricht.
