De steenmarter houdt geen winterslaap. Dat is de korte en duidelijke conclusie. Anders dan egels of vleermuizen trekt de steenmarter zich in de wintermaanden niet terug om te slapen. Hij blijft het hele jaar actief, ook bij vriesweer en sneeuw.
Veel mensen nemen aan dat kleine zoogdieren in de winter wel ergens diep in slaap liggen, maar voor de steenmarter geldt dat niet. Hij slaat ook geen extra vet op als voorbereiding op de kou. De winter vraagt daardoor extra inspanning van dit dier.
Steenmarter winterslaap: waarom die bestaat bij andere dieren maar niet hier
Winterslaap is een strategie om voedselschaarste en kou te overleven door het lichaam in een soort spaarmodus te zetten. De lichaamstemperatuur daalt, de hartslag vertraagt en het dier verbrandt opgeslagen vet heel langzaam. Dieren die dit doen, zoals de egel, eten zich in de herfst dik voordat ze wegkruipen.
De steenmarter kiest een andere strategie. Hij past zijn gedrag aan, maar zijn lichaam gaat niet in ruststand. Bij strenge kou kan hij korte tijd minder actief zijn en een schuilplaats opzoeken, maar dat is geen echte winterslaap. Zodra het weer iets zachter wordt of er voedsel beschikbaar is, gaat hij er gewoon weer op uit.
Wat doet de steenmarter dan wel in de winter?
De steenmarter is in de winter een opportunistische eter. Hij eet alles wat hij kan vinden: vruchten die nog aan struiken hangen, muizen, vogels, insecten en zelfs aas. Zijn menu is breed, wat hem helpt om ook in schaarsere tijden te overleven zonder vetreserves aan te hoeven leggen.
Hij benut zijn vaste territorium, maar legt bij gebrek aan voedsel grotere afstanden af. In stedelijk gebied, waar steenmarters veel voorkomen, vinden ze ook in de winter genoeg: vuilnisbakken, composthopen en bijgebouwen bieden schuilplaatsen en soms ook voedsel. Dat maakt de steenmarter juist in de winter opvallend aanwezig rond woningen en auto’s.
Schuilplaatsen in de winter
Hoewel de steenmarter niet slaapt, zoekt hij wel warme, droge plekken op om te rusten. Populaire winterplekken zijn dakruimten, schuurtjes, stapels hout en de motorruimte van auto’s. De warmte van een automotor is aantrekkelijk, en dat leidt regelmatig tot schade aan kabels en slangen.
In de natuur gebruikt de steenmarter spleten in rotsen, holtes in bomen of het dichte struikgewas als rustplaats. Hij heeft geen vaste burcht die hij zelf graaft. Hij past zijn rustplek aan op wat er voorhanden is, ook in de winter.
Geen voorbereiding, geen opbouw van winterdepots
Waar sommige dieren in de herfst actief voedsel opslaan (zoals eekhoorns met noten), doet de steenmarter dat niet. Hij legt geen depots aan en vret zich niet vol voorafgaand aan de winter. Dit maakt hem kwetsbaar bij lange periodes van strenge vorst en diepe sneeuw, waarbij prooidieren minder bereikbaar zijn. In dat soort situaties jaagt hij actiever en vaker overdag, wat je hem dan ook eerder ziet.
Wil je weten of er een steenmarter actief is in jouw omgeving in de winter? Kijk dan naar keutels, voetstappen in sneeuw of nachtelijke geluiden op het dak. De steenmarter laat zijn sporen het hele jaar door achter, inclusief januari en februari.
