Een steenmarter op het dak maakt heel herkenbare geluiden: je hoort dakpannen klapperen of schuiven op het moment dat het dier over je dak loopt of eronder kruipt. Dat is vaak het eerste teken dat er een marter in de buurt is. Eenmaal binnen in de spouwmuur, dakconstructie of op zolder hoor je andere geluiden, zoals gekraak, geritsel, gestommel of geknabbel aan isolatiemateriaal. Het is een specifiek geluidsprofiel dat je kunt leren herkennen, zodat je weet waarmee je te maken hebt.
Welke geluiden maakt een steenmarter op het dak precies?
Het meest opvallende geluid is het verschuiven of klepperen van dakpannen. Een steenmarter weegt gemiddeld anderhalve tot twee kilo en is wendbaar genoeg om tussen en onder dakpannen door te schuiven. Je hoort dat als een dof tikken of schuivend geluid, vaak vlak na zonsondergang of vroeg in de ochtend. Steenmarters zijn schemerdieren en nachtdieren, dus overdag is het doorgaans stil.
Als het dier eenmaal binnen is, veranderen de geluiden. Op zolder of in de dakconstructie hoor je dan:
- Gestommel en getrippel, alsof iemand met kleine stappen loopt
- Geknabbel of geknars, bijvoorbeeld aan isolatiewol, kabels of hout
- Geritsel in nestmateriaal dat het dier zelf heeft aangesleept
- Af en toe een schril piepgeluid, zeker als er jongen aanwezig zijn in het voorjaar
Het geluid lijkt soms op muizen of ratten, maar er is een duidelijk verschil. Een marter maakt zwaarder, bonkiger geluid dan een muis. Je hoort soms ook een soort slepen, omdat het dier prooien of nestmateriaal meesleurt. Bij muizen is het geritsel lichter en constanter. Als je twijfelt, let dan op het tijdstip: een marter is actief tussen zonsondergang en zonsopgang, met een pauze rondom middernacht.
Wanneer hoor je het geluid het meest?
De meeste overlast qua geluid is er in twee periodes. De eerste is het voorjaar, van ongeveer maart tot juni, als de steenmarter jongen krijgt. Het nest is dan actief en de jongen maken piepgeluiden. De tweede piek is in de herfst, wanneer steenmarters op zoek gaan naar een warme overwinteringsplaats en actief nieuwe schuilplekken verkennen. In de zomer is het dier aanwezig maar wat rustiger wat betreft exploratiegedrag.
Overdag is het stil. Als je juist overdag veel geluid hoort op zolder, is de kans groter dat het om een ander dier gaat, zoals een kraai, duif of eekhoorntje.
Hoe weet je zeker dat het een steenmarter is?
Geluid alleen is niet altijd genoeg om zekerheid te hebben. Combineer je bevindingen: hoor je dakpannen bewegen aan het begin van de nacht, en ook geknabbel of gestommel boven het plafond? Dan is een steenmarter een sterke kandidaat. Aanvullende aanwijzingen zijn uitwerpselen (lang, smal, gedraaid, met resten van vruchten of veren) op het dak of op zolder, en knaagschade aan isolatie of kabels. Een wildlifecamera op zolder of bij de toegangsopening geeft je binnen een paar nachten zekerheid.
Wat kun je doen als je een steenmarter op je dak hoort?
Het verjagen of doden van steenmarters is in Nederland verboden zonder ontheffing. Wat je wel mag, is het afsluiten van toegangswegen nadat het dier is vertrokken. Sluit nooit af terwijl het dier (of jongen) nog aanwezig zijn, want dan sluit je het dier op.
Praktische stappen:
- Zoek de toegangsopening op. Dat is vaak een losse dakpan, een gat bij de dakgoot of een opening in de spouwmuur. Observeer het dak na zonsondergang om te zien waar het dier in- en uitloopt.
- Sluit de opening af met gaas of solide materiaal nadat je zeker weet dat het dier er niet meer inzit. Gebruik robuust materiaal: steenmarters bijten door zachte afdichtingen.
- Laat een professionele inspectie uitvoeren als je de toegangsopening niet zelf kunt vinden. Specialisten werken met cameramateriaal en kennen de gebruikelijke ingangspunten.
- Controleer ook op knaagschade aan kabels. Beschadigde elektrische bedrading vormt een brandrisico en moet direct worden hersteld door een elektricien.
Als je de geluiden herkent maar niet zeker weet of het dier nog aanwezig is, wacht dan een paar nachten met een camera voordat je afsluit. Zo voorkom je dat je per ongeluk een moederdier van haar jongen scheidt, of een dier opsluit dat dan schade aanricht in paniek.
Hoor je de typische kleppergeluiden van dakpannen in de avond of nacht, gecombineerd met gestommel en knageluiden boven je hoofd overdag? Dan is de kans groot dat een steenmarter je dak als vaste route of verblijfplaats gebruikt. Snel handelen loont: hoe langer het dier er zit, hoe meer schade aan isolatie en kabels kan oplopen.
