Een steenmarter in het kippenhok is een van de gevaarlijkste situaties voor kippenhouders. Steenmarters zijn nachtelijke roofdieren die niet alleen één kip pakken, maar door de stress en paniek die ze veroorzaken soms een heel koppel kunnen doden in één aanval. Gelukkig kun je met de juiste maatregelen je kippen goed beschermen.
Waarom de steenmarter zo gevaarlijk is voor kippen
Steenmarters zijn klein maar sterk. Ze kunnen door openingen van slechts een paar centimeter kruipen en zijn in staat om gaaswerk of houten planken te forceren die er stevig uitzien. Ze zijn vrijwel uitsluitend ’s nachts actief, wat betekent dat ze toeslaan op het moment dat jij slaapt en je kippen al opgesloten zijn. Dat is ook precies waarom een aanval zo groot van omvang kan zijn: de kippen zitten in een afgesloten ruimte en kunnen nergens heen.
Wat een steenmarter bijzonder gevaarlijk maakt, is het zogenaamde roofdierinstinct bij overaanbod. Als een marter eenmaal tussen je kippen zit en die beginnen te fladderen en schreeuwen, kan hij doorgaan met bijten totdat alles stil is. Het is geen kwestie van honger, maar van een prikkel die niet stopt. Je kunt dus meerdere dode kippen vinden na één nacht, ook als de marter maar één kip heeft meegenomen.
Hoe herken je een aanval door een steenmarter op kippen
Er zijn een paar duidelijke aanwijzingen dat een steenmarter de dader is. Kippen worden vaak gebeten in de nek of de keel. Je vindt soms maar weinig bloed, maar de hals is zichtbaar beschadigd. Een marter neemt zijn prooi soms helemaal mee, maar laat bij overaanbod kadavers liggen. Veren verspreid over de vloer, onrust bij de overgebleven kippen en kleine sporen of uitwerpselen in of rond het hok zijn andere tekenen.
Het verschil met een vos is dat een vos vaker door een opening naar buiten vlucht met een kip in de bek, terwijl een marter het hok zelf als jachtgebied gebruikt en meerdere dieren kan doden zonder er één mee te nemen.
Steenmarter en kippen: zo maak je het hok martervast
Het volledig martervast maken van je kippenhok is de meest betrouwbare aanpak. Dit vraagt om aandacht voor een paar concrete punten:
- Gaas met kleine mazen: gebruik stevig metalen gaas met mazen van maximaal 1,5 bij 1,5 centimeter. Gewoon kippengaas (met grotere mazen) biedt onvoldoende bescherming, want een marter kan zijn poot of kop erdoorheen steken en kippen verwonden of doden zonder zelf naar binnen te gaan.
- Verstevig de onderkant: steenmarters graven niet zoals vossen, maar ze kunnen wel onder losstaande wanden doorkruipen. Bevestig het gaas aan een betonnen rand of verleg het horizontaal over de grond aan de buitenzijde van het hok.
- Sluit alle kieren: elke opening groter dan 2 centimeter is een potentieel gevaar. Controleer naden, scharnieren van deuren en ventilatieopeningen. Gebruik waar nodig extra bevestigingsmateriaal of staalwol gevuld met kit om kleine gaten te dichten.
- Stevige sloten: een eenvoudige schuifgrendel is niet voldoende. Steenmarters zijn intelligent en kunnen eenvoudige vergrendeling leren openmaken. Gebruik een klink met een karabijnhaak of een combinatieslot.
- Nachtelijk opsluiten: zorg dat je kippen elke avond voor het donker veilig op stok zitten in het gesloten hok. Een automatische hokdeur op tijdklok of lichtsensor is een praktische oplossing als je dit niet altijd zelf kunt doen.
Lokmiddelen en afschrikmethoden
Naast het versterken van het hok zelf zijn er aanvullende methoden die sommige kippenhouders gebruiken. Een geurbarrière met honden- of mensenhaar rond het hok kan een marter tijdelijk afschrikken, maar het effect is wisselend en verdwijnt na regen. Bewegingssensoren met licht of geluid schrikken marterss soms af, maar ook dit is geen waterdichte oplossing omdat marterss snel wennen aan herhalende prikkels.
Er zijn commerciële marterverjagers op batterijen of stroom verkrijgbaar die ultrasone geluiden produceren. De ervaringen van kippenhouders hiermee zijn verdeeld. Het gebruik van vallen om een steenmarter te vangen is in Nederland gebonden aan regels: een steenmarter is een beschermde diersoort en mag niet zomaar worden gedood. Raadpleeg hiervoor je gemeente of de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) als je meer wilt weten over de juridische mogelijkheden.
Na een aanval: wat doe je direct?
Als een marter je kippenhok heeft aangevallen, is de eerste stap het verzorgen van eventuele gewonde kippen. Dieren met bijtwonden aan de nek of romp hebben snel veterinaire hulp nodig vanwege infectierisico. Zet overgebleven kippen tijdelijk apart in een veilige, afgesloten ruimte terwijl je het hok controleert en versterkt.
Onderzoek daarna goed hoe de marter binnengekomen is. Zoek naar sporen van knaagwerk, gebogen gaas of losgeraakte planken. Een marter die eenmaal succesvol is geweest, komt vaak terug op dezelfde plek. Repareer de zwakke plek zo snel mogelijk, het liefst nog dezelfde dag.
De beste bescherming tegen steenmarters bij kippen is een combinatie van een goed dichtgemaakt hok, stevige sloten en consequent ’s nachts opsluiten. Aanvullende afschrikmiddelen kunnen helpen, maar vervangen een solide hok nooit. Wie dat op orde heeft, geeft een steenmarter vrijwel geen kans.
