Biologische landbouw is een manier van boeren waarbij het milieu en de natuur centraal staan. Geen kunstmest, geen chemische bestrijdingsmiddelen en meer ruimte voor dieren om zich natuurlijk te gedragen. Steeds meer mensen zijn nieuwsgierig naar hoe dit precies werkt en wat het oplevert. Dat is niet zo gek, want de manier waarop ons voedsel wordt geproduceerd heeft invloed op alles om ons heen: de bodem, het water, de lucht en de dieren die er mee te maken krijgen.
Wat maakt een boerderij biologisch
Een biologische boerderij werkt volgens vaste regels die vastgelegd zijn in Europese wetgeving. De boer mag geen synthetische kunstmest gebruiken en schakelt ook niet over op chemische middelen om onkruid of insecten te bestrijden. In plaats daarvan kiest hij voor natuurlijke oplossingen, zoals compost als bemesting en nuttige insecten die schadelijke dieren op afstand houden. Dieren op een biologische boerderij krijgen meer ruimte dan in de gangbare veehouderij. Ze mogen naar buiten en hun natural gedrag vertonen. Dat betekent bijvoorbeeld wroeten voor varkens of scharrelen voor kippen. Om te mogen zeggen dat een product biologisch is, moet de boer een officieel certificaat hebben. Dat certificaat krijg je alleen als je aan alle regels voldoet en regelmatig wordt gecontroleerd.
Minder schadelijke stoffen in de natuur
Een groot voordeel van ecologische landbouw is dat er minder schadelijke stoffen in het milieu terechtkomen. Bij gangbare landbouw spoelen kunstmest en pesticiden door de regen mee naar het grondwater en de sloten. Dat is slecht voor waterdieren, planten en uiteindelijk ook voor mensen die dat water drinken. Bij organische teelt gebeurt dit veel minder. De bodem krijgt de kans om te herstellen en wordt na verloop van tijd rijker aan bodemleven. Wormen, schimmels en bacteriën doen hun werk beter in een gezonde, onbehandelde grond. Dat zorgt er op zijn beurt weer voor dat gewassen steviger groeien en beter bestand zijn tegen ziektes. De natuur werkt hier als het ware voor de boer mee.
De groei van biologisch boeren in Nederland
De Nederlandse overheid wil dat in 2030 minimaal 15 procent van het totale landbouwoppervlak wordt gebruikt voor biologisch boeren. Op dit moment is dat aandeel nog een stuk lager, dus er is nog veel werk aan de winkel. Om die groei te stimuleren, biedt de overheid boeren ondersteuning bij de overstap. Want omschakelen naar biologisch is niet eenvoudig. Het vraagt een andere manier van denken, andere machines en een andere aanpak van het land. Bovendien duurt het een paar jaar voordat je land officieel als biologisch wordt erkend. In die overgangsperiode gelden al de strenge regels, maar mag je je producten nog niet als biologisch verkopen. Dat maakt de stap financieel uitdagend voor veel boeren.
Biologische producten kopen als consument
Als consument kun je biologische producten herkennen aan het EKO-keurmerk of het Europese biolabel: een groen blaadje met witte sterretjes. Die logo’s laten zien dat het product aan de officiële regels voldoet. Biologische groenten, zuivel en vlees zijn gemiddeld wat duurder dan gangbare alternatieven. Dat komt doordat de productie meer tijd en werk kost en de opbrengsten per hectare soms lager liggen. Toch kiezen steeds meer mensen bewust voor dit soort producten, niet alleen vanwege hun eigen gezondheid, maar ook omdat ze minder impact willen hebben op het klimaat en de natuur. Supermarkten spelen hierop in door een breder assortiment aan te bieden. Ook op boerenmarkten en in de biologische speciaalzaak vind je steeds meer keuze.
Veelgestelde vragen
Mag een biologische boer helemaal geen bestrijdingsmiddelen gebruiken?
Een biologische boer mag geen chemische bestrijdingsmiddelen gebruiken. Wel zijn er een beperkt aantal natuurlijke middelen toegestaan, zoals bepaalde plantaardige extracten. Die zijn minder schadelijk voor het milieu en de natuur dan synthetische pesticiden.
Hoe lang duurt het voordat een boer mag overschakelen op biologische productie?
De omschakeling naar biologische productie duurt minimaal twee jaar voor akkerbouw en drie jaar voor fruitteelt. In die periode gelden al de strenge biologische regels, maar de producten mogen nog niet als biologisch worden verkocht.
Is biologisch voedsel gezonder dan gewoon voedsel?
Onderzoek laat zien dat biologische producten soms iets meer bepaalde voedingsstoffen bevatten, maar de verschillen zijn niet altijd groot. Wat wel duidelijk is, is dat biologische producten minder resten van pesticiden bevatten, omdat die bij de teelt niet zijn gebruikt.
Wat is het verschil tussen het EKO-keurmerk en het Europese biolabel?
Het Europese biolabel is verplicht voor alle biologische producten die in de EU worden verkocht. Het EKO-keurmerk is een aanvullend Nederlands keurmerk dat in sommige gevallen nog strengere eisen stelt. Beide labels geven aan dat een product biologisch gecertificeerd is.
