Samenwerken met de natuur in plaats van ertegen werken: dat is de kern van biologische landbouw. Het is een manier van voedsel produceren waarbij geen chemische bestrijdingsmiddelen of kunstmest worden gebruikt, en waarbij de bodem, de dieren en de natuur centraal staan. Biologische landbouw wordt ook wel organische of ecologische landbouw genoemd.
Wat is biologische landbouw precies?
Biologische landbouw is een duurzame vorm van landbouw die rekening houdt met het milieu en het welzijn van dieren. Boeren die biologisch werken, maken gebruik van natuurlijke methoden om gewassen te telen en dieren te houden. Ze verbeteren de bodem met compost en dierlijke mest, en bestrijden ziekten en plagen zoveel mogelijk op een natuurlijke manier.
Het grote verschil met de gangbare landbouw is dat biologische boeren geen synthetische chemicaliën gebruiken. Kunstmest en chemische bestrijdingsmiddelen zijn verboden. Daardoor komen er minder schadelijke stoffen in de bodem en het water terecht.
Welke regels gelden er voor biologische boeren?
Biologische landbouw is gebonden aan wettelijke regels. In de Europese Unie gelden officiële normen voor wat “biologisch” mag heten. Een boer mag zijn producten pas biologisch noemen als hij aan die regels voldoet en een certificaat heeft gekregen.
De belangrijkste regels zijn:
- Geen gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen. Alleen natuurlijke middelen zijn toegestaan.
- Geen kunstmest. De bodem wordt gevoed met compost, groenbemesters en dierlijke mest.
- Geen genetisch gemodificeerde organismen (ggo’s).
- Dieren moeten voldoende ruimte hebben en zoveel mogelijk buiten kunnen lopen.
- Dieren krijgen biologisch geteeld voer.
- Het gebruik van antibiotica is sterk beperkt en mag alleen als een dier echt ziek is.
Producten die aan deze regels voldoen, mogen het Europese biologische logo voeren. Dat is het groene blad met de witte sterren. Dit logo geeft consumenten zekerheid over de herkomst en productiemethode.
Hoe zorgt een biologische boer voor de bodem?
De bodem is het uitgangspunt van biologische landbouw. Een gezonde bodem zorgt voor gezonde planten, en gezonde planten zijn minder vatbaar voor ziekten en plagen. Biologische boeren investeren veel in de bodemkwaliteit.
Ze wisselen gewassen af, ook wel vruchtwisseling genoemd. Door elk jaar een ander gewas op een stuk land te telen, raakt de bodem minder uitgeput en worden ziekten en plagen minder kans gegeven. Daarnaast zaaien ze groenbemesters, planten die na de oogst de grond beschermen en voedingsstoffen teruggeven. Compost en dierlijke mest voegen organisch materiaal toe, wat de bodemstructuur verbetert en het leven in de bodem ondersteunt.
Hoe gaat biologische landbouw om met dieren?
In de biologische veehouderij staat het natuurlijke gedrag van dieren voorop. Dieren krijgen meer ruimte dan in de gangbare landbouw. Ze mogen zoveel mogelijk buiten lopen en hebben toegang tot buitenuitloop of weidegrond.
Biologische veehouders gebruiken antibiotica alleen als een dier echt ziek is. Preventief antibiotica geven om groei te bevorderen, is verboden. Daardoor is de kans op resistente bacteriën kleiner. Het voer dat de dieren krijgen, is zelf ook biologisch geteeld.
Waarom groeit biologische landbouw in Nederland?
De Nederlandse overheid wil dat biologische landbouw een groter deel van de totale landbouw wordt. Het doel is dat in 2030 minimaal 15 procent van het landbouwoppervlak biologisch wordt gebruikt. Op dit moment ligt dat percentage nog een stuk lager, dus er is nog veel te doen.
De reden voor die groeidoelstelling is duidelijk: biologische landbouw heeft minder negatieve effecten op het milieu. Er belanden minder schadelijke stoffen in de grond, het water en de lucht. Tegelijk groeit de vraag van consumenten naar biologische producten, wat boeren stimuleert om over te schakelen.
Wat betekent biologisch voor jou als consument?
Als je een product koopt met het Europese biologische keurmerk, weet je dat het is gemaakt zonder chemische bestrijdingsmiddelen en kunstmest, en dat de dieren meer ruimte en een betere leefomgeving hebben gehad. Biologische producten kosten vaak iets meer dan gangbare producten. Dat heeft te maken met de lagere opbrengsten per hectare en de hogere kosten voor de boer.
Het is goed om te weten dat biologisch niet hetzelfde is als lokaal of fairtrade. Een biologisch product kan ook uit het buitenland komen. Wil je ook lokaal kopen, let dan ook op de herkomst op het etiket.
Veelgestelde vragen
Is biologische landbouw hetzelfde als natuurlandbouw?
Nee, biologische landbouw en natuurlandbouw zijn niet hetzelfde. Biologische landbouw is een gecertificeerde productiemethode met wettelijke regels. Natuurlandbouw, ook wel natuurinclusieve landbouw genoemd, richt zich op het inpassen van natuur in het boerenbedrijf, maar hoeft niet biologisch gecertificeerd te zijn.
Mag een biologische boer helemaal geen bestrijdingsmiddelen gebruiken?
Biologische boeren mogen alleen natuurlijke gewasbeschermingsmiddelen gebruiken. Chemische of synthetische middelen zijn verboden. Welke natuurlijke middelen zijn toegestaan, staat vastgelegd in de Europese regelgeving voor biologische landbouw.
Hoe weet ik of een product echt biologisch is?
Een product is echt biologisch als het het Europese biologische logo draagt: een groen blad met witte sterren. Producten met dit logo zijn gecontroleerd en voldoen aan de officiële Europese normen voor biologische productie.
Kan elke boer zomaar overstappen op biologische landbouw?
Overstappen op biologische landbouw is mogelijk, maar vraagt om een omschakelperiode. Tijdens die periode moet een boer al aan de biologische regels voldoen, maar mag hij zijn producten nog niet als biologisch verkopen. Die periode duurt voor akkerbouw doorgaans twee jaar en voor weidegrond drie jaar.
